Cuộc thương chiến Mỹ – Trung dưới thời Tổng thống Donald Trump nổi lên như một màn so găng địa-chính trị đặc biệt, nơi “kẻ đánh – người đỡ” thay phiên nhau tung đòn và gạt đỡ. Bối cảnh này không chỉ đơn thuần là xung đột thương mại song phương, mà còn ẩn chứa chiến lược đánh sập có kiểm soát nhằm tạo khủng hoảng toàn cầu, mở đường cho những toan tính tái cấu trúc hệ thống tài chính – tiền tệ.
“Kẻ đánh – người đỡ” trong thương chiến Mỹ-Trung ám chỉ màn phối hợp nhịp nhàng: Mỹ dưới thời Trump liên tục “đánh” bằng các biện pháp thuế quan cứng rắn, trong khi Trung Quốc “đỡ” đòn bằng cách trả đũa có tính toán.
Chính quyền Trump từ 2018 đã từng áp thuế nhập khẩu cao lên hàng trăm tỷ USD hàng hóa Trung Quốc, nhằm ép Bắc Kinh nhượng bộ về thương mại và công nghệ. Đáp lại, Trung Quốc cũng áp thuế lên hàng hóa Mỹ và sử dụng nhiều đòn bẩy khác, tạo nên vòng xoáy ăn miếng trả miếng. Kết quả là thương mại toàn cầu rơi vào trạng thái bất ổn.
Như vậy, cặp “kẻ công – kẻ thủ” Mỹ và Trung Quốc đã tạo ra một cuộc khủng hoảng thương mại có tính toán. Phía Mỹ, ông Trump chủ động “đánh” bằng loạt biện pháp mạnh tay chưa từng có nhằm vào điểm yếu của Trung Quốc (thặng dư thương mại, công nghệ); phía Trung Quốc cũng khôn khéo “đỡ” và phản công vào những điểm hiểm của Mỹ (nông sản, nguyên liệu chiến lược- đất hiếm). Cả hai bên chấp nhận “đau thương có kiểm soát” – tức chấp nhận tổn thất kinh tế ngắn hạn – để thử sức chịu đựng của đối phương, đồng thời tạo dư chấn lan rộng ra kinh tế thế giới. Có thể xem đây là một “đòn đánh sập có kiểm soát”, khi chính các siêu cường chủ ý gây ra khủng hoảng nhưng giữ nó trong ngưỡng có thể quản lý, nhằm phục vụ mưu đồ sâu xa hơn. Mưu đồ đó là gì? Câu trả lời bắt đầu lộ rõ khi nhìn vào cách các thế lực siêu quốc gia đã nhanh chóng nhập cuộc nhằm hướng dòng chảy khủng hoảng theo ý mình.
Trong thời kì khủng hoảng, sự trỗi dậy của CBDC (Central Bank Digital Currency) – tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành – đánh dấu một bước ngoặt trong lịch sử tiền tệ hiện đại. Không giống tiền mã hóa phi tập trung như Bitcoin, CBDC là tiền pháp định được số hóa, nằm dưới sự kiểm soát tập trung của nhà nước. Có hai dạng CBDC chính: bán lẻ (phát hành trực tiếp cho công chúng, tương tự tiền mặt điện tử trong ví người dân) và bán buôn (dành cho thanh toán liên ngân hàng). Dù dưới dạng nào, CBDC cũng mang những đặc tính cơ chế mới mẻ so với tiền giấy truyền thống: khả năng lập trình được (programmability), truy xuất giao dịch tức thời, và tích hợp với danh tính số.
Mục đích công khai mà các ngân hàng trung ương đề ra cho CBDC thường bao gồm: thúc đẩy thanh toán hiệu quả và bao trùm, giảm chi phí và rủi ro của tiền mặt, chống tội phạm rửa tiền, cũng như đáp ứng xu thế số hóa (trước sự cạnh tranh của tiền mã hóa tư nhân và stablecoin).
Tuy nhiên, đằng sau những lợi ích bề nổi, CBDC đem lại cho chính phủ một quyền lực chưa từng có để giám sát và kiểm soát đời sống kinh tế của người dân. Bằng việc chuyển từ tiền mặt ẩn danh sang tiền số có thể theo dõi, nhà nước có khả năng theo dõi mọi giao dịch trong nền kinh tế theo thời gian thực. Mỗi đồng CBDC có thể gắn với danh tính người sở hữu, cho phép truy vết nguồn gốc và đích đến của dòng tiền. Điều này khiến nhiều nhà phân tích lo ngại về quyền riêng tư và tự do tài chính trong tương lai.
CBDC và các công cụ kỹ thuật số liên quan (ví dụ: định danh số, trí tuệ nhân tạo phân tích dữ liệu giao dịch) vừa mở ra cơ hội hiện đại hóa hệ thống tiền tệ, vừa tiềm ẩn nguy cơ trở thành xiềng xích kỹ thuật số ràng buộc xã hội. Trong bối cảnh các cú sốc thương mại và khủng hoảng tài chính tạo cớ cho giới cầm quyền thúc đẩy CBDC, người dân toàn cầu đứng trước viễn cảnh một kỷ nguyên tiền tệ số hóa – nơi mọi đồng tiền đều có thể bị “theo dõi và điều khiển” bởi bàn tay hữu hình của chính phủ sở tại.
Nhìn lại cả chặng đường: từ thương chiến Mỹ-Trung, qua đại dịch, đến làn sóng CBDC – ta thấy một sợi chỉ đỏ xuyên suốt: gây ra các cuộc khủng hoảng có kiểm soát để tạo cớ và cơ hội tái định hình trật tự theo hướng có lợi cho giới tinh hoa toàn cầu.
Chiến lược “kẻ đánh – người đỡ” giữa Trump và Trung Quốc không phải là cuộc đối đầu ngẫu nhiên, mà dường như là một màn kịch lớn trong ván cờ tái cấu trúc trật tự thế giới. Những cú sốc thương mại và tài chính đã được kích hoạt có chủ đích, rồi điều hướng bởi các thế lực toàn cầu nhằm đạt tới mục tiêu cuối cùng: thiết lập một trật tự kinh tế mới với quyền kiểm soát tập trung. Trong trật tự đó, CBDC và các công nghệ số sẽ là xiềng xích vô hình ràng buộc mọi cá nhân vào hệ thống, tài sản tư nhân bị tước đoạt hoặc vô hiệu hóa, và toàn bộ của cải nằm dưới sự định đoạt của một tầng lớp cầm quyền ngầm. Dù viễn cảnh này còn đang định hình, những gì diễn ra từ thương chiến đến đại dịch đã cho thấy mức độ khả tín của các lời cảnh báo.
Để lại một bình luận